02.02.2018

Beding van aanwas: Vlabel stelt haar voorwaarden!

Het beding van aanwas is een vaak gebruikte planningstechniek tussen levenspartners, waarbij het aandeel van de eerstoverleden partner verworven wordt door de langstlevende partner, vrij van schenk- en erfbelasting. Wel zal het verkooprecht verschuldigd zijn bij onroerende goederen. Het beding van aanwas is zeer populair voor onroerend goed, maar zeker ook frequent toegepast voor roerende goederen. In haar recent Standpunt nr. 17044 van 08/01/2018 (gepubliceerd op 29/01/2018) heeft Vlabel haar visie op de fiscale behandeling van het beding van aanwas uiteengezet.

Beding van aanwas

Vlabel definieert een beding van aanwas als “een overeenkomst tussen twee of meerdere partijen waarbij overeengekomen wordt dat het onverdeelde aandeel van de eerststervende in volle eigendom –of in vruchtgebruik- op een bepaald goed, dat ze samen aankopen of dat zij reeds in onverdeeldheid bezitten, onder opschortende voorwaarde van het overlijden van de eerststervende, van rechtswege zal aanwassen en dus verkregen zal worden door de overlevende deelgenoten. De tegenprestatie bestaat in een evenwichtige kans voor elke deelgenoot om het aandeel van de andere in het goed te verwerven, indien hij de langstlevende is”.

Het beding van aanwas is dus een kanscontract waarbij de onzekere gebeurtenis bestaat uit het overlijden van de eerste deelgenoot. Het spreekt voor zich dat alle deelgenoten een gelijke kans moeten hebben op overleven. Het beding van aanwas is tevens een overeenkomst ten bezwarende titel. Dit betekent niet dat de langstlevende deelgenoot zal moeten betalen voor de verwerving van de andere delen. De tegenprestatie in het beding van aanwas bestaat uit de kans om eigenaar te worden van het deel van de andere deelgenoten.

Drie nieuwe voorwaarden volgens Vlabel

In haar recent Standpunt stelt Vlabel drie bijkomende voorwaarden opdat het beding van aanwas uitwerking kan vinden zonder betaling van schenk- of erfbelasting. De vraag of Vlabel hier niet opnieuw haar boekje te buiten gaat, laten we even buiten beschouwing.

Primo, moet het beding van aanwas opgenomen zijn in een notariële akte.

Deze vormvoorwaarde van een notariële akte was reeds van toepassing voor beding van aanwas met betrekking tot onroerende goederen. Vlabel vereist nu een notariële akte voor alle bedingen van aanwas, ook deze m.b.t. roerende goederen, en wel voor nieuwe bedingen van aanwas afgesloten vanaf 01/09/2018.

Secundo, moet het beding van aanwas ten bijzondere titel zijn, d.w.z. beperkt tot specifiek bepaalde goederen.

Dit houdt in dat een beding van aanwas enkel kan gaan over met naam en toenaam genoemde goederen, met uitsluiting van de algemeenheid van goederen of een evenredig deel daarvan.

Vlabel bevestigt wel de mogelijkheid om zaakvervanging te voorzien bij het beding van aanwas, maar vereist dat deze conventionele zaakvervanging expliciet opgenomen wordt in de notariële akte en dat de zaakvervanging bevestigd wordt op het ogenblik dat er zaakvervanging plaatsvindt, dus bij de verwerving van het nieuwe zaakvervangende goed.

Tertio, moet het beding van aanwas ten bezwarende titel zijn.

Het bezwarend karakter van het kanscontract worden beoordeeld naar de overlevingskansen van de deelgenoten en naar de inleg gedaan door elk van de deelgenoten. Niets nieuws op het eerste zicht, ware het niet dat Vlabel deze twee parameters afzonderlijk bekijkt. De deelgenoten moeten dus én gelijke overlevingskansen hebben én een gelijke inleg gedaan hebben. In de praktijk wordt het verschil in overlevingskansen van de deelgenoten vaak gecompenseerd door een verschillende inleg te doen. Vlabel veegt deze mogelijkheid dus van tafel, waardoor deelgenoten met een groot leeftijdsverschil geen beding van aanwas meer zullen kunnen benutten.

Vlabel stelt dat de gelijkwaardige levensverwachting moet bekeken worden bij het afsluiten van het beding van aanwas. Hierbij dient niet enkel gekeken te worden naar de statistische levensverwachtingen maar zeker ook naar de persoonlijke situatie van de betrokken partijen.

Antimisbruikbepaling

Vlabel wijst er ook nog eens op dat elk beding van aanwas na 01/06/2012 ook nog steeds kan getoetst worden aan de antimisbruikbepaling. Zelfs wanneer een beding van aanwas voldoet aan hoger vermelde voorwaarden, zullen de betrokken partijen moeten kunnen aantonen dat er niet-fiscale motieven aanwezig waren om het beding van aanwas af te sluiten.

Hierdoor verwordt een beding van aanwas tot een loutere feitenkwestie. Wil men dus zekerheid over de fiscale behandeling van “zijn” of “haar” beding van aanwas, dan zal een voorafgaande beslissing aangevraagd dienen te worden bij Vlabel.

Tussen echtgenoten

Vlabel bevestigt dat een beding van aanwas mogelijk is tussen echtgenoten, zolang het betrekking heeft op eigen goederen (dus geen goederen uit de huwgemeenschap) en voor zover deze eigen goederen in onverdeeldheid zijn tussen deze echtgenoten. Deze laatste nuance door Vlabel is discutabel.

Wat te doen?

Aangezien Vlabel geen datum van inwerkingtreding vermeldt in haar Standpunt, kan zij deze retroactief toepassen. Dit betekent dat Vlabel naar alle waarschijnlijkheid zal pogen om bedingen van aanwas uit het verleden waarbij een ongelijke levensverwachting van de partijen werd gecompenseerd door een ongelijke inbreng, alsnog te belasten met schenk- of erfbelasting.

Het is dus van kapitaal belang dat reeds afgesloten bedingen van aanwas gescreend worden om onaangename verrassingen te vermijden bij een overlijden. De juristen van Advision zijn u hierbij graag tot dienst.

Cindy Dhondt
Februari 2018