06.07.2017

Heeft de vruchtgebruiker altijd recht op de dividenden?

Als vruchtgebruiker heeft u recht op de vruchten van de aandelen waarop u vruchtgebruik heeft. Deze vruchten omvatten de dividenden uitgekeerd op de betrokken aandelen. Maar heeft u wel altijd recht op het (volledige) dividend?

Oorsprong van het vruchtgebruik

Het vruchtgebruik op aandelen kan verworven worden op diverse manieren. U kunt zich het vruchtgebruik voorbehouden wanneer u uw aandelen (welke u in volle eigendom bezit) wegschenkt in blote eigendom aan uw kinderen. Of u kunt als langstlevende echtgenoot het vruchtgebruik erven op de aandelen van uw vooroverleden echtgenoot. Of de aandelen worden gekocht van een derde, door uzelf in vruchtgebruik en door uw kinderen in blote eigendom.

De mogelijkheden zijn legio, maar hebben één ding gemeen: van de ene dag op de andere dag heeft u niet (meer) de volle eigendom, maar (nog) slechts het vruchtgebruik op aandelen.

Oorsprong van het dividend

Wanneer de algemene vergadering van de vennootschap beslist om een dividend uit te keren, dan kan het dividend beperkt blijven tot de uitkering van de winst van het laatst afgesloten boekjaar. Evenwel kan de algemene vergadering ook beslissen om gereserveerde winsten van de voorgaande boekjaren te gaan uitkeren als dividend.

Het antwoord op de vraag of de vruchtgebruiker recht heeft op het ganse dividend of slechts een deel ervan, dient bekeken te worden vanuit deze oorsprong van het dividend. Daarenboven zijn er twee regimes: het burgerlijk wetboek versus de statuten van de vennootschap.

Burgerlijk Wetboek

Burgerrechtelijk heeft de vruchtgebruiker recht op het volledige dividend, wanneer dit dividend louter betrekking heeft op de winst van het boekjaar tijdens welke periode het vruchtgebruik bestond. Dividenden op aandelen die daarentegen ook voordien gereserveerde winsten omvatten, zijn in het burgerlijk recht geen vruchten van de aandelen bezwaard met vruchtgebruik. Deze dividenden (of het deel ervan) komen bijgevolg niet volledig toe aan de vruchtgebruiker, maar wel in blote eigendom aan de blote eigenaar en in vruchtgebruik aan de vruchtgebruiker. Het dividend dient bijgevolg op een rekening gestort te worden waarop de vruchtgebruiker het vruchtgebruik heeft en de blote eigenaar de blote eigendom.

Statuten van de vennootschap

Vaak wordt soelaas gezocht bij de statuten van de vennootschap wiens aandelen met het vruchtgebruik zijn bezwaard. Onterecht blijkt... want verkeerdelijk wordt gedacht dat de vruchtgebruiker recht heef op het volledige dividend omdat de statuten het zo zeggen.

Voorzien de statuten dat bij een gesplitste eigendom vruchtgebruik-blote eigendom het dividendrecht toekomt aan de vruchtgebruiker, dan dient de vennootschap inderdaad het dividend uit te keren aan de vruchtgebruiker. Maar dan heeft de blote eigenaar van de aandelen ook meteen een persoonlijk vorderingsrecht waarmee hij de afgifte van de blote eigendom van het dividend kan afdwingen bij de vruchtgebruiker. De blote eigenaar moet dan wel nog gebruik maken van dit persoonlijk vorderingsrecht natuurlijk.

Oplossingen

Voor elk probleem bestaat er een oplossing! Zo ook voor de hiervoor geschetste problematiek. Bij een vermogens- en successieplanning kan gebruik gemaakt worden van controlestructuren (maatschap, stichting) of van specifieke modaliteiten bij een schenking of legaat...

De juristen van Advision staan u graag bij met raad en daad op maat van uw behoeften en wensen bij de vestiging van vruchtgebruik op aandelen. Zo vermijdt u onaangename verrassingen bij een latere dividenduitkering op deze aandelen.

Cindy Dhondt
Juli 2017